Çok Kurak ve Kötü Geçen Sezon

Yaşadığımız en son bol yağışlı ve ılık Orta Akdeniz menşeli AB alanları tesirindeki 2008-09 kışından sonra -2007-2008 kışını saymazsak- son senelerde nedense sonbahar aylarını son derece kurak geçiriyoruz. Sürekli YB alanı etkisi altında enverziyon hadisesini çok fazla görmeye başladığımız sisli puslu günler bizleri iyice şaşırtmaya başladı. Kıyı Ege'de kasım ayı bol yağışlı, Akdeniz menşeli bolca AB alanları etkisinde geçirmemiz gereken bir dönemken çok kurak olmaya başladı. Arabistan yarımadası güneyinde kasırga oluşumları ve aşırı yağışlı sistemler görülürken bulunduğumuz coğarfaydaki aşırı kuraklık son derece düşündürücü.

Kış tahminleri noktasında Süper El Nino tesirinde geçirdiğimiz bir dönemde çok muhtelif görüşler varken mevcut gidişat bizler için yağış açısından ciddi sıkıntıyı işaret etmekte gelecek için. Met Office sitesinin Avrupa için hazırladığı kasım, aralık ve ocak ayları 500 hpa, 850 hpa sıcaklık ve yağış tahminlerini incelediğimde ülkemiz için genel manada sıkıntılı ve ağırlıklı olarak YB tesirinde bir dönem beklentisi içerisinde olduğunu söyleyebilirim.

Ao ve Nao endesklerinin pozitif değerlerde salınımda ciddi manada ısrarlı olduğunu görüyoruz. Ayın 16'sı sonrası Ao endeksinde nötre doğru bir azalma görmekle beraber süre uzun olduğu için kesin tahminde bulunmak güç. Temennimiz en kısa zamanda bu YB ısrarının kırılması, Avrupa kıtasının soğumaya başlaması ve Orta Akdeniz menşeli bolca sistem alabilmek. Bol yağışlı günler temenni ediyorum.

Kurak ve Güneyli Akımlar Tesirinde Seyreden Hava Şartları Değişiyor

Uzun süredir güneyli akımların tesiri altında istediğimiz yağışları alamadık. Maalesef güneyli akımlar kolay kolay etkisini kaybedecek gibi gözükmüyor. Ancak Rusya üzerinde gelişen çok kuvvetli soğuk hava Doğu-Orta Avrupa ve Balkanlar'a inecek gözüküyor. Akdenizin bu süreçte çok ısınması ve basınç yerleşimi dolayısıyla Sahra üzerindeki sıcak havanın da tam bu bölgelerde kuvvetli kutup menşeli soğuk hava ile karşılaşması ekstrem meteorolojik hadiseleri tetikleyebilir, atmosferik kararsızlık çok güçlü ve meteorolojik hadiseler tahmin edilenden daha fazla olacak gibi. Kasırga dahi üretebilecek potansiyelde bir sinoptik görünüm dikkatle takip edilmeli. Bunun ülkemize yansımaları ayın 11-12'si ile olabilir.

Endeksler bize zaten bu yönde bilgi veriyor. Ao endeksi bugünlerde pozitif değerlerde iken süratle nötre ve kuvvetli negatif değerlere azalıp, zamanla orta vadede (14 gün) küçük negatif veya nötre yakın bir seyir izleyecek gibi. Nao endeksi de bugünlerdeki nötr değerlerini orta vadede sürdürecek gibi.

Bu verilere göre soğuk havanın Anadolu'ya yaklaşmasıyla evvela ayın 7-8'i Karadeniz'in doğu kesimlerinde zamanla kuzey bölgelerimizde, ayın 11-12'sinden itibaren Kıyı Ege, Akdeniz gibi bölgelerimizde aşırı denilebilecek yağışlara ve günlük hayatı menfi olarak etkileyecek ekstrem hadiseler (atmosferik kararsızlığa bağlı olarak) görülmesi kuvvetle muhtemel. İlgililerin ve yetkililerin meteorolojik bültenleri dikkatle takip ederek vatandaşlarımızı zamanında bilgilendirmesi önemlidir.

Kışın nasıl geçeceği bu sıralar en çok sorulan ve hava delileri tarafından merakla beklenen bilgi. Son senelerde mevsimlerin geç oturması, yağışlardaki düzensizlik dikkat çekecek ölçüde arttı. Bu soruya erken ve değişebilir tahmin olarak bakarsak Ocak ayına kadar yurdumuzda sıcaklıkların daha ziyade mevsim normalleri ve üzerinde seyretme ihtimalinin daha ağır bastığını, yağışların da normaller ve civarında gerçekleşmesinin beklendiği, Ocak ayı ile beraber sıcaklıkların normaller civarı seyretme olasılığının daha ön planda gözüktüğü ilk bilgi olarak paylaşalım. Yağışlarda beklentiler yine Ocak ve sonrası için de aynı gözüküyor. Halihazırda deniz suyu sıcaklıklarının normalden yüksek seyrettiği ülkemizde bu sezon için ekstrem, ani değişen hava şartlarının beklenmesi daha uygun olur. Düzenli yağışların başladığı ve mevsimine yakışır sıcaklık değerleri ile geçireceğimiz döneme girmek ümidiyle diyorum. 

2015-2016 Sonbahar-Kış Sezonuna Başlarken

Çok uzun soluklu ve halen mevsim normalleri üzerinde seyreden sıcaklıklarıyla eylül ayı dahi ağustosu hatırlatır bir manzarada ilerliyor. Belki termometre sıcaklığı olarak önemli rekor azami değerler sık kaydedilmedi ülkemizde -eylül ayı hariç- ama bu kadar devamlılık arz eden sıcak dönem düşündüğümde hatırlayamadım. Hissedilen sıcaklıklar bilhassa batıda sahil bölgelerimizde nisbi nemin de zaman zaman yüksek seyretmesiyle çok yüksek oldu ve bunalttı.

Deniz suyu sıcaklıklarının bu sezon normallerin üzerine çıkması, hava sıcaklıklarının ani düşmesinin muhtemel olduğu eylül-ekim aylarında sıkıntılı sonuçlara sebep olabilecek gibi. Ayın 19-20'si ile gerilemeye artık başlayacak yüksek sıcaklıkların batı bölgelerimizde yağış ihtimalini arttıracağı gözüküyor. Eylül ayında olduğumuzdan tahminler an be an değişebilir. Atmosferdeki kararsızlığın takip edilmesinin önemli olacağı günler başlıyor dikkat edilmeli.

Kuvvetli El Nino etkisinde bir dönemdeyiz. Coğrafyamıza her ne kadar direk tesiri olmadığı, esas olanın Nao endeksi değerleri yani Kuzey Atlantik Salınımı olduğu ifade edilse de coğrafyamız El Nino'nun kuvvetli olduğu yazları genelde çok sıcak geçirmekte. Çok erken ve değişime açık olmakla beraber mevsimsel tahminlerde coğrafyamızda kış için ılık ve bol yağışlı bir dönem öngörülü görüşler ağırlıklı ise de zaman zaman geçen seneyi andıran sert -soğuk günler yaşanması ihtimali de göz ardı edilmemeli diye düşünüyorum. Ancak bu kadar ısınmış deniz suyunun soğumasının zaman alacağı ve bu kadar ısınmış Akdeniz'in de  bolca siklon üretmesi kuvvetle muhtemel. Önümüzde sonbahar var. Şu ana kadar bilhassa sıcaklardan ve kuraklıktan pekçok tarım mahsulü yanmışken ve verim düşmüşken temennimiz güzel ve yeterli yağışlar almak yönünde. Umarım sıcakların artık yaz değerlerinden sonbahar değerlerine azalacağı ve yağışlı günlerin başlayacağı sonbahar dönemine gireriz. 2015-16 Sonbahar-kış sezonunun tüm hava delilerini, amatör meteorologları mutlu edecek, bol yağışlı ve soğuk günlerle geçmesi ümidiyle.

   

Uzun Yıllardır Görülmemiş Güçlü Bir Sistem Geliyor!

Bir süredir lodoslu, ılık, fırtınalı, yağışlı günler geçiriyorduk. Karseverleri, hava delilerini yağışı az soğuğu fazla niteliğiyle pek tatmin etmeyen 6-9 Ocak 2015 sistemi sonrası beklenilen ancak gelmeyen sistem ayın 9'u öğlen saatleri ile Romanya-Balkanlar üzerinden gelecek, son yıllarda görülmemiş sertlikte, soğuk ve yağışlı sistem. Bu sistemin Muğla civarına konumlanmış Orta Akdeniz menşeli derin AB alanının etkisiyle hem yağışı hem soğuk havası hem de rüzgarı ciddi olacağa benziyor. Bilhassa Kıyı Ege'yi de etkileyecek sistem pek alışık olunmadık ölçüde kar yağışlarına sebep olacak sahil kesimlerimizde dahi.

Kuzey Ege, İç Ege, Göller Bölgesi, Marmara'nın doğusu, güneyi, İç Anadolu'nun kuzeybatısı başta olmak üzere kar yağışlarının günlük hayatı son derece olumsuz etkileyen ve efsane olabilecek düzeylerde olması tahmin ediliyor! Bölgemizde de İzmir'de ayın 9'u gece saatleri ayın 10'u ilk saatlerle yağmur şeklindeki yağışların saatteki hızı hamlesiyle zaman zaman 100 km'yi bulacak yıldız/poyraz fırtınasıyla kky ve kara dönmesi bekleniyor. İzmir'in bilhassa kuzey, iç, doğu, karasal, yüksek semtlerinde zaman zaman yoğunlaşacak kar fırtınasının ciddi sıkıntılara yol açabileceğini, günlük hayatı olumsuz etkileyeceğini tahmin ediyorum. Şehir merkezinde de ayın 10'u ve 11'i sabahı toplu ulaşımı, günlük hayatı olumsuz etkilemesi kuvvetle muhtemel. İzmirliler bu şartlarda raylı sistemi tercih etmeli. Kar yağışının Bodrum gibi yazlık beldelerimize hatta Antalya'ya kadar ulaşması ihtimali var. Denizlerimizde rüzgar kuzeyli yönlerden sert 9-10 Bofor kuvvetinde zaman zaman açıklarda, geniş alanda 11, kısa süreli 12 kuvvetinde olacağını tahmin ediyorum. Yani saatte 80-100 km, zaman zaman kısa süreli 110-130 km'ye ulaşabilir rüzgarın şiddeti.

Deniz, hava, kara ulaşımında çok ciddi aksamalar, sıkıntılar beklenilmeli bu hafta. Şehirlerarası yola çıkmayı düşünen vatandaşlarımızın trenle ulaşımı tercih etmelerini ya da araçla yola çıkacakların zincir, takoz, çekme halatını yanlarında bulundurup, antifiriz araç bakımlarını yaptırmaları, karayolları tahmin sistemini takip edip ve trafik kurallarına her zamankinden daha çok dikkat etmelerini önemle tavsiye ederim. Bölgemizde İstanbul ve Ankara vilayetlerine bağlantıyı sağlayan işlek ve yoğun trafiğiyle bilhassa İzmir-Manisa (Sabuncu Beli), İzmir-Uşak (Kula ve Yenişehir Rampaları), Uşak-Afyon(Dumlupınar Geçidi), Afyon-Ankara(Köroğlu Beli) İzmir-Balıkesir  karayolları bu sistemde yolun yoğun kar tipisiyle ulaşıma kapanma ihtimaliyle riskli gözükmekte dikkat edilmeli. Sistemi müteakip buzlanma, zirai don gibi risklere dikkat. Bu sistemde kuvvetli fırtına, ağaç devrilmesi, yoğun kar tipisi, çatı uçması vb gibi risklere dikkat. Şehir içlerinde belediyelerin, şehirlerarası yollarda karayolları ekiplerinin buzlanma, karla mücadele hususunda yoğun mesai yapmaları icap edecek. Bu sistemi müteakip soğuk hava üzerimizden hemen ayrılmıyor bir süre daha bizimle. Afetsiz, minimum sıkıntıyla atlatabileceğimiz, bereketli karseverleri memnun edecek bir sistem temenni ederim.  

2014-15 Sezonunun ve Son Yılların En Sert Sistemi Geliyor!

Uzunca bir zamandan sonra son yılların en sert sistemini analiz etmeye çalışacağım. 3 sezondur kışa yakışmayan günler ve yağış bakımından hep sıkıntılı, yüksek basınç alanlarının coğrafyamızda çok yer kapladığı günlerden sonra geçen günlerde yaşadığımız sistem bu önümüzde yaşayacağımız sistemin demosu gibi oldu desek yanlış olmaz sanırım.

Arktik menşeli, çok güçlü ve ciddi bir sistem iniyor ülkemize. Bugünkü 12 zet Ecmwf ve Jma modeli çıktıları 09.12.1991 gününe çok benzer gibi geldi bana. Ayın 4'ü yağmur olarak başlayacak yağışların zamanla yurdun kuzey kesimlerinden itibaren ayın 5'i kky ve kara döneceğini tahmin ediyorum. İzmir'in ve Kıyı Ege'nin de sistemden etkilenmesi kuvvetle muhtemel gözüküyor. Bilhassa İzmir'in karasal, yüksek, iç, doğu, kuzey kesimleri sistemde şanslı gözüküyor ve kar şeklindeki yağışların örtü bırakması muhtemel. Rüzgarların kuzeyli yönlerden sert, kısa süreli fırtına şeklinde zaman zaman 80-100 km hamleli esmesiyle fırtınalı savrulan kar tipisi görülmesi muhtemel bir sistem seyir zevki yaşatacaktır. İç Ege'nin ise bu sistemde yer yer yoğun kar yağışları alacağı gözüküyor. Atmosferin üst bloğunun çok soğuk olması ile yağış YB girince kesse dahi kar greni şeklinde yağış tipi görülebilir.

İç, kuzey, doğu ve karasal yüksek kesimlerde ciddi sıkıntılara sebep olması muhtemel bu sistemde bilhassa Ege ve Akdeniz sahil kesimlerinde alışık olunandan çok fazla yaşanabilecek kuvvetli soğuk hava, buzlanma, zirai don gibi narenciye tarımını, seraları olumsuz etkileyecek meteorolojik hadiselere dikkat edilmeli. İç kesimlerimizde bilhassa İç Ege, İç Anadolu gibi bölgelerde yerde kar örtüsünün varlığı, YB sebebiyle muhtemel kuvvetli enverziyon hadisesi, aşırı soğuma ile asgari sıcaklıkların -25 C'lerin altına inmesi riski, yollarda kuvvetli buzlanma, şebeke sularının donması riski vb hususa dikkat edilmelidir. İzmir ve Kıyı Ege'de de karasal, iç, yüksek kısımlarda asgari sıcaklıklar -9-10 C gibi değerleri görebilir dikkat. Şehirlerarası yola çıkacakların zincir, takoz, çekme halatı bulundurmaları, antifiriz bakımlarını yaptırmış olmaları gerekmekte. Kış lastiklerini saymıyorum bile. Karseverler için uzun yıllardır görülmeyen böylesi sistemin zevkini çıkarmalarını ve ülkemiz açısından da en az zararl, sıkıntıyla atlatmayı umit ediyorum.