Uzun Yıllardır Görülmemiş Güçlü Bir Sistem Geliyor!

Bir süredir lodoslu, ılık, fırtınalı, yağışlı günler geçiriyorduk. Karseverleri, hava delilerini yağışı az soğuğu fazla niteliğiyle pek tatmin etmeyen 6-9 Ocak 2015 sistemi sonrası beklenilen ancak gelmeyen sistem ayın 9'u öğlen saatleri ile Romanya-Balkanlar üzerinden gelecek, son yıllarda görülmemiş sertlikte, soğuk ve yağışlı sistem. Bu sistemin Muğla civarına konumlanmış Orta Akdeniz menşeli derin AB alanının etkisiyle hem yağışı hem soğuk havası hem de rüzgarı ciddi olacağa benziyor. Bilhassa Kıyı Ege'yi de etkileyecek sistem pek alışık olunmadık ölçüde kar yağışlarına sebep olacak sahil kesimlerimizde dahi.

Kuzey Ege, İç Ege, Göller Bölgesi, Marmara'nın doğusu, güneyi, İç Anadolu'nun kuzeybatısı başta olmak üzere kar yağışlarının günlük hayatı son derece olumsuz etkileyen ve efsane olabilecek düzeylerde olması tahmin ediliyor! Bölgemizde de İzmir'de ayın 9'u gece saatleri ayın 10'u ilk saatlerle yağmur şeklindeki yağışların saatteki hızı hamlesiyle zaman zaman 100 km'yi bulacak yıldız/poyraz fırtınasıyla kky ve kara dönmesi bekleniyor. İzmir'in bilhassa kuzey, iç, doğu, karasal, yüksek semtlerinde zaman zaman yoğunlaşacak kar fırtınasının ciddi sıkıntılara yol açabileceğini, günlük hayatı olumsuz etkileyeceğini tahmin ediyorum. Şehir merkezinde de ayın 10'u ve 11'i sabahı toplu ulaşımı, günlük hayatı olumsuz etkilemesi kuvvetle muhtemel. İzmirliler bu şartlarda raylı sistemi tercih etmeli. Kar yağışının Bodrum gibi yazlık beldelerimize hatta Antalya'ya kadar ulaşması ihtimali var. Denizlerimizde rüzgar kuzeyli yönlerden sert 9-10 Bofor kuvvetinde zaman zaman açıklarda, geniş alanda 11, kısa süreli 12 kuvvetinde olacağını tahmin ediyorum. Yani saatte 80-100 km, zaman zaman kısa süreli 110-130 km'ye ulaşabilir rüzgarın şiddeti.

Deniz, hava, kara ulaşımında çok ciddi aksamalar, sıkıntılar beklenilmeli bu hafta. Şehirlerarası yola çıkmayı düşünen vatandaşlarımızın trenle ulaşımı tercih etmelerini ya da araçla yola çıkacakların zincir, takoz, çekme halatını yanlarında bulundurup, antifiriz araç bakımlarını yaptırmaları, karayolları tahmin sistemini takip edip ve trafik kurallarına her zamankinden daha çok dikkat etmelerini önemle tavsiye ederim. Bölgemizde İstanbul ve Ankara vilayetlerine bağlantıyı sağlayan işlek ve yoğun trafiğiyle bilhassa İzmir-Manisa (Sabuncu Beli), İzmir-Uşak (Kula ve Yenişehir Rampaları), Uşak-Afyon(Dumlupınar Geçidi), Afyon-Ankara(Köroğlu Beli) İzmir-Balıkesir  karayolları bu sistemde yolun yoğun kar tipisiyle ulaşıma kapanma ihtimaliyle riskli gözükmekte dikkat edilmeli. Sistemi müteakip buzlanma, zirai don gibi risklere dikkat. Bu sistemde kuvvetli fırtına, ağaç devrilmesi, yoğun kar tipisi, çatı uçması vb gibi risklere dikkat. Şehir içlerinde belediyelerin, şehirlerarası yollarda karayolları ekiplerinin buzlanma, karla mücadele hususunda yoğun mesai yapmaları icap edecek. Bu sistemi müteakip soğuk hava üzerimizden hemen ayrılmıyor bir süre daha bizimle. Afetsiz, minimum sıkıntıyla atlatabileceğimiz, bereketli karseverleri memnun edecek bir sistem temenni ederim.  

2014-15 Sezonunun ve Son Yılların En Sert Sistemi Geliyor!

Uzunca bir zamandan sonra son yılların en sert sistemini analiz etmeye çalışacağım. 3 sezondur kışa yakışmayan günler ve yağış bakımından hep sıkıntılı, yüksek basınç alanlarının coğrafyamızda çok yer kapladığı günlerden sonra geçen günlerde yaşadığımız sistem bu önümüzde yaşayacağımız sistemin demosu gibi oldu desek yanlış olmaz sanırım.

Arktik menşeli, çok güçlü ve ciddi bir sistem iniyor ülkemize. Bugünkü 12 zet Ecmwf ve Jma modeli çıktıları 09.12.1991 gününe çok benzer gibi geldi bana. Ayın 4'ü yağmur olarak başlayacak yağışların zamanla yurdun kuzey kesimlerinden itibaren ayın 5'i kky ve kara döneceğini tahmin ediyorum. İzmir'in ve Kıyı Ege'nin de sistemden etkilenmesi kuvvetle muhtemel gözüküyor. Bilhassa İzmir'in karasal, yüksek, iç, doğu, kuzey kesimleri sistemde şanslı gözüküyor ve kar şeklindeki yağışların örtü bırakması muhtemel. Rüzgarların kuzeyli yönlerden sert, kısa süreli fırtına şeklinde zaman zaman 80-100 km hamleli esmesiyle fırtınalı savrulan kar tipisi görülmesi muhtemel bir sistem seyir zevki yaşatacaktır. İç Ege'nin ise bu sistemde yer yer yoğun kar yağışları alacağı gözüküyor. Atmosferin üst bloğunun çok soğuk olması ile yağış YB girince kesse dahi kar greni şeklinde yağış tipi görülebilir.

İç, kuzey, doğu ve karasal yüksek kesimlerde ciddi sıkıntılara sebep olması muhtemel bu sistemde bilhassa Ege ve Akdeniz sahil kesimlerinde alışık olunandan çok fazla yaşanabilecek kuvvetli soğuk hava, buzlanma, zirai don gibi narenciye tarımını, seraları olumsuz etkileyecek meteorolojik hadiselere dikkat edilmeli. İç kesimlerimizde bilhassa İç Ege, İç Anadolu gibi bölgelerde yerde kar örtüsünün varlığı, YB sebebiyle muhtemel kuvvetli enverziyon hadisesi, aşırı soğuma ile asgari sıcaklıkların -25 C'lerin altına inmesi riski, yollarda kuvvetli buzlanma, şebeke sularının donması riski vb hususa dikkat edilmelidir. İzmir ve Kıyı Ege'de de karasal, iç, yüksek kısımlarda asgari sıcaklıklar -9-10 C gibi değerleri görebilir dikkat. Şehirlerarası yola çıkacakların zincir, takoz, çekme halatı bulundurmaları, antifiriz bakımlarını yaptırmış olmaları gerekmekte. Kış lastiklerini saymıyorum bile. Karseverler için uzun yıllardır görülmeyen böylesi sistemin zevkini çıkarmalarını ve ülkemiz açısından da en az zararl, sıkıntıyla atlatmayı umit ediyorum. 

2014-15 Sonbahar-Kış Sezonuna Merhaba Derken Kurak Dönem İnşallah Son Bulur

2013-14 Sezonu her manada çok kötü diyebileceğimiz ve kışa yakışır olarak sadece 11 Aralık 2013 sistemi ile aklımızda kalan, son derece kurak bir dönemdi ve hava delilerini kesinlikle tatmin edici geçmedi. 2007 kışından bile kötü geçirdiğimiz bu olumsuz şartlardan sonra İlkbahar ayları da beklenenden uzak kaldı. Yaz ayı da bu olumsuz geçen dönem sonrası gerçekten beklenenden de çok aşırı sıcak ve kurak geçti. Zaman zaman aşırı ısınmadan kısa süreli görülen kuvvetli yaz sağanakları ise faydadan ziyade zarar verdi ve barajların doluluğuna önemli bir katkı sağlamadı maalesef. Medyada Türkiye'nin dört bir yanından kuraklık haberleri ile üzüldük. Karadeniz bölgesindeki nehirlerin debileri azaldı, Samsun'da dahi barajlar alarm sınırlarına geriledi, İstanbul'da barajlardaki doluluk %15'lere düştü, Erciyes Dağının karları eridi, birçok yerde altı suları kurudu vb. Bu haberler bizleri endişeye sevk etti.

Defterde de yazdığım gibi şahsi tahminim Ağustos 20'si sonrası bu aşırı sıcak-kurak dönemin yurdun kuzeybatısından başlayarak Basra AB alanının çekilmesiyle kırılacağı yönündeydi. Ancak bunu gözlemleyemedik sıcak hava ısrarla kalıcı oldu. Sezonun ilk ciddi sistemini bugünlerde yaşamış bulunmaktayız. Maalesef ilerleyen günlerde de yağış anlamında çok olumlu beklenti içerisine giremiyoruz. Endeksler de pozitif salınımda gibi ve YB alanı etkisinde genelde ılık kurak günler yaşayacağımız gözüküyor. El Nino beklentisindeki bir kış döneminde özellikle bölgemizde Orta Akdeniz menşeli bolca derin AB alanları ile kurak geçen dönemin kırılmasını ümit ediyorum. Bu kadar uzun dönemli kurak periyotların olumsuz tesirinin kırılabilmesi için uzun süreli cephesel yağışlı günler -8-10 gün en az- yaşamamız gerekmekte diye düşünüyorum. Kış için henüz konuşmak erken sayılır. Avrupa kıtası da Asor YB alanının yayılmasıyla soğumadı umarım en kısa zamanda bol uzun yağışlı günler görürüz. Bol yağışlı soğuk günler temenni ediyorum 2014-15 sonbahar-kışı bereketli geçer inşallah.

Gidişat Ciddi Alarm Veriyor!

Uzun zamandır bloğa yazılabilecek meteorolojik hadise beklentisi içerisinde olamadık. Bu durum ciddi şekilde endişe verici boyutlara gelmiş bulunmakta. Gerek ülkemizin bulunduğu coğrafyada gerek dünyada küresel manada hava olaylarında çok ciddi sapmalar, anomaliler görülmeye devam ediliyor bu kışta. Şöyle ki Kuzey Kutbunda görülmeyen soğuk hava Kuzey Amerika'nın doğusu ve orta kesimlerinde -60 'lere varan asgari sıcaklıkların kaydedilmesine sebep oluyorken yaz mevsimini yaşamakta olan Güney Amerika'da +48 C'ye varan azami sıcaklık rekorları, yağışa hasret olan Suudi Arabistan'da normallerin altında seyreden sıcaklıklar ve zaman zaman sellere varacak düzeyde şiddetli sağanak yağışlar gözlemleniyor! Kahire gibi çok güney enlemlerde yer alan ve yaklaşık 100 seneyi geçen bir süre sonrası tekrar kar yağışı görülen şehirler, Kudüs'te, Amman'da hatta Suudi Arabistan'ın yüksek, karasal kesimlerinde görülen kar yağışları çok da normal karşılanamayacak ekstrem hadiseler diyebiliriz.   http://www.haber3.com/piramitlere-122-yil-sonra-kar-yagdi-haberi-2369366h.htm

Ülkemiz ise bol sisli, puslu, kuvvetli enverziyon etkili, kirli havalara neden olan ısrarcı Yüksek Basınç alanlarının tesiri altında kalmaya devam ediyor maalesef. Yurdumuzun büyük kesimi yağışlara hasret, meteorolojik olarak sıcaklık, beklenen hava durumu vb hususta gerek sayısal modellerde gerek resmi meteoroloji kurumumuzun tahminlerinde gerekse de bizim yaptığımız gönüllü meteorolojik tahminlerde günü gününe tutturulamayan bir sezonu yaşamaktayız. Devamlı olarak Kuzey Amerika ve Asya'nın doğusunda kalmaya ısrarlı aşırı soğuk hava, Atlantik civarı devamlı üreyen derin Alçak Basınç alanları ve devamlı üzerimize yatay genişleyen YB alanları son senelerde bizim makus talihimiz olmaya başladı. Bu durumun ihtimal hesapları, basınç yerleşimleri ve Rosby dalgalanması açısından makul ve mantıklı bir tarafı olmadığı kanaatindeyim şahsi fikrim olarak.Daha evvel de vurguladığım gibi ve bu konularda bizim bilemediğimiz bir takım çalışmalar yapılabilecek alan İklim Manipülasyonudur. Yani bir takım devletler ellerinde geliştirdikleri bir takım ileri teknolojilerle (Haarp, Ağaçkakan projeleri vb.) iklim üzerinde müdahale imkanı sağlayan bir mücadeleyi dünya üzerinde yürütüyor olabilir. Bu konuda basında 2009 yılında çıkmış bir haberde Moskova Belediyesi'nin kar yağışını şehir merkezinin dışına yönlendirebilme çalışmalarıyla alakalı bir projeyi okumuştuk. http://www.haber7.com/dunya/haber/434470-moskova-kari-sehir-disina-yagdiracak
Kaldı ki Vietnem Savaşı'nda ABD ordusunun bulutlara gümüş iyodür atarak Vietnam direniş güçlerinin intikal yollarında aşırı yağışlara sebep olarak çamura batmasını sağladığını 1960'ların teknolojisiyle biliyoruz.  http://haber.stargazete.com/yasam/abd-dusmanini-iklimle-vuracak/haber-776498

Bundan sonraki periyotta bu basınç yerleşimleri durumunu korursa -ki artık değişmesi lazım- ciddi kuraklık alarmları çalmaya başlayacaktır yurdumuz genelinde. Umarım en kısa zamanda durumlar normale döner. Birçok gönüllü meteorolog arkadaşımız söylediklerimi uçuk bulabilir ve makul gelmeyebilir ancak yaşadıklarımızın artık çok makul açıklaması gözükmemekte. Bu muazzam sistemin insan tarafından kontrolü ve müdahale edilmeye çalışılması -eğer bu teoriler doğruysa- beklenmedik anormal hadiselere ve kontrol edilemez felaketlere yol açabilecektir. Bol yağışlı günler temenni ediyorum. 

İzmir'e Uygun Kar Modelleri ve Geçmişte Kar Yağışı Görülmüş Basınç Yerleşimleri

Hemen her kuvvetli soğuk sistem öncesi Ziyaretçi Defterimizi inceliyorum ve zaman zaman cevaplar da vermeye çalıştım bu hususta.İzmir ve civarından kar yağışı ile alakalı çok sayıda soru gelmekte.Bu sorular ışığında konu hakkında bir yazı kaleme almak gerektiğini düşündüm.

Ben de pekçok hava delisi arkadaşımız gibi bu konuyu pekçok defa düşünmüştüm ve konu hakkında İzmir Adnan Menderes Havalimanı Meteoroloji'den Tecrübeli bir Uzman Meteolorolog abimize soru yönelterek bilgi aldım.Kendileri sağolsun 2 model olduğunu çizerek anlattılar:

1-Numaralı Modelde: Mıntıkamız üzerinde yağışa sebep Alçak Basınç Alanı ayrılmak üzereyken kuzeyden Sibirya Yüksek Basınç Alanı yani soğuk havası ilk 6 saat içinde yağışı yakalayabilirse rüzgar da 330 derece istikametinden (Karayel) eserken bizde sakin bir kar yağışı görülebilir dedi.Ancak çok kez pratikte yağış üzerimizden ayrılmakta ve geciken soğuk havası ile YB alanı mıntıkamız üzerine çökerek supsidans dediğimiz kararlı ve yağışa imkan vermeyen şartlara yol açmaktadır.

2-Numaralı Modelde: Mıntıkamız genelde Muğla-Antalya civarı arasında konumlanmış Orta Akdeniz menşeli AB alanı ile evvela güneyli yönlerden esen rüzgarla bol yağmur şeklinde yağışlar aldıktan sonra kuzeyden giren soğuk hava ile rüzgar istikamet değiştirip soğuk ve yağışlı sistemin gücüne göre karla karışık yağmur ve kar şeklinde savrulan fırtınalı bir kar yağışı(Akdeniz menşeli AB alanının derinliğine göre) almamıza sebep olabilmektedir.

Bir de 2 şubat 2012 tarihinde İzmir'in aldığı bir kar yağışı var sonradan yağmura dönen.O sistem öncesi 25-31 Ocak 2012 tarihleri arası çekirdeği 1065 hpa lara ulaşan Sibirya YB alanı 80 km saat hamleli kuvvetli poyraz fırtınası ile çok fazla soğuyan yer seviyesinde Orta Akdeniz menşeli AB alanının girmesiyle normalde yağmur olarak düşmesi gereken yağışlar kar olarak başlamış ve zamanla yağmura dönüşmüştü.Bunun Isparta tipi kar yağışı sistemi ve İzmir'de çok nadir görülebilecek bir durum olduğunu ifade etmişti.

Sanırım 2 numaralı modelden çok sayıda örnek aklımıza gelmiştir hemen.28 Şubat 2012, 11 Aralık 2010 vb gibi.Ben de Adnan Menderes Havalimanı Meteoroloji İstasyonunda bugüne kadar kar yağışına sebep olmuş (Örtü yapma durumu dikkate alınmaksızın) pekçok örnek basınç yerleşimini sizlerle paylaşıyorum.Dikkatinizi çekecektir hemen hemen hepsinde YB alanları arası sıkışma ve blokaj olayı sözkonusu olmuş.

 

Sezonun İlk Ciddi Sistemi Demiştik Her Geçen Gün Sıkıntı Artmakta

2 Aralıktaki değerlendirmemde 7-8 Aralık 2013 günleri gelecek soğuk ve yağışlı sistemin ülkemiz ve bölgemiz üzerindeki tesirlerini değerlendirmiştim.Her geçen gün daha da kuvvetlenen ve süresi uzayan aşırı dondurucu soğukları,buzlanma,özellikle ayın 11-12'si denizlerimizde kuzeyli yönlerden tam fırtınası,yoğun kar yağışları,kuvvetli ve çok kuvvetli zirai don ihtimalleri vb hususlar sebebiyle çok dikkatle takip edilmesi gereken bir hal almaya başladı. Ayın 11'inden itibaren -Tabi bundan sonra zayıflamazsa diyelim- endişe verecek şekilde güçlenen ve uzayan dondurucu soğukların özellikle günlük hayatı,şehir içlerinde dahi ulaşımı felç etme ihtimali,ısınma konusunda muhtemel enerji (büyük oranda doğalgaz) talebinin patlaması,Ege ve Akdeniz  Bölgelerimizin sahil kesimlerinde dahi alışık olunmayan düzeyde soğuk havanın uzun süreli tesirli olması ihtimali,seracılık,turunçgiller tarımı vs alanlarda aşırı soğukların uzun süreli muhtemel olumsuz etkileri,iç karasal kesimlerde havanın açmasıyla -20 C'lerin altına inebilecek aşırı soğukların yaşanabilme ihtimali endişe vericidir.

Sayısal modellerin değişebilir olduğunu ihmal etmeden ve unutmadan ayın 11'i sonrası neredeyse 10 günü bulacak şekilde aşırı soğuk senaryolarının blokaja (Yüksek Basınçlar arası sıkışan ve açılan koridorla aşağıya üzerimize akan soğuk hava) bağlıyorum.Kıyı Ege için şu anda ayın 12-13'ü için kara uygun model gözükmekle beraber yağışın ne kadar nasıl olacağı konusunda net bir tahminde bulunmak zor gözükmektedir takip edilmelidir.Ancak İç Ege için yarından itibaren tatmin edici karlı ve soğuk bir döneme girebileceğimizi söyleyebiliriz.Bu uzun süreli dondurucu soğuk dönemde ilgililerin,yetkililerin ve vatandaşlarımızın gerekli tedbirleri almaları icap etmektedir.Bu sıkıntılı periyodu ülkemiz adına en az hasar ve zararla atlatmayı temenni ediyorum.

Sezonun İlk Ciddi Soğuk ve Karlı Sistemi Sıkıntılı Gözüküyor.

Bu sene bir türlü oturmayan kış mevsimi  bu sezonun ilk ve ciddi sistemi ile değişecek gibi gözükmekte. Bu sene sayısal modeller atmosfer dinamiğini ve pronostiğini bir türlü çözememekte. Geçen seneden daha kötü perfomans çizen orta ve uzun vadeli sayısal modellerin isabet oranı yağışlarda son 24 saat varken bile çok kötü diyebiliriz. Karseverlerin ve soğuk hava bekleyenlerin dört gözle bekledikleri, özledikleri sistemin ayak sesleri gelmeye başladı. Orta Avrupa üzerinde oluşan şimdilik 960 hpa'ya kadar derinleşen çok güçlü ve soğuk çekirdekli AB alanı önüne ne çıkarsa çıksın olabildiğince aşağıya tüm gücüyle inmeye hazırlanıyor. Mevsimine göre hayli güçlü bu sistem Adriyatik Denizi ve Akdeniz gibi sıcak bir deniz üzerine ineceğinden sayısal modellerin gösterdiğinden çok daha derin AB alanları üreterek kuvvetli kararsızlığa ve aşırı yağışlara, su baskınlarına yol açabilir Kıyı, Güney Ege ve B.Akdeniz bölgelerimizin özellikle sahil kentlerinde. Anormal atmosfer hadiseleri görülebilir. Dolu, hortum, aşırı yağış, sel baskını, taşkın vb gibi. Ülkemize Balkanlar üzerinden girecek soğuk ve yağışlı sistemin yurdumuzun kuzey, iç ve doğu bölgelerinde özellikle çok etkili ve kuvvetli olmasını bekliyorum. Bölgemize gelirsek soğuk ve yağışlı sistemin Yunanistan ve Ege Denizi üzerinden geleceği beklendiğinden dolayı özellikle İzmir'in karasal, yüksek ve iç kesimleri için -şu an sayısal modellerde soğuma sonrası yağış gözükmemekle beraber- süprize yol açabilir. İç Ege'de tatminkar kar yağışı şu anda gözükmemekle beraber değişime açık diye düşünüyorum sayısal modeller.

 Ayın 7-8 'i için hemen tüm denizlerimizde kuzeyli yönlerden fırtına kuvvetinde esecek rüzgara karşı denizcilerimizin tedbirli olmaları gerekmekte. Özellikle Ege ve Akdeniz gibi bölgelerimizin sahil kentlerinde seralarda, tarlalarda (turunçgiller vb) soğuğa, zirai dona hassas ve direnci düşük tarım mahsullerinin korunmasına dikkat edilmesi, kuvvetli soğuk hava sebebiyle yollarda karla mücadele, buzlanmaya önem verilmesi, ani sıcaklık düşüşleri (15 C'i bulacak) sebebiyle gribal enfeksiyon riskine dikkat edilmesi hususunda ilgililerin, yetkililerin ve vatandaşlarımızın gerekli tedbirleri almalarını ve meteoroloji bültenlerini dikkatle takip etmelerini önemle tavsiye ediyorum. Soğuk ve bol yağışlı günler temenni ederim.